The political ”adventures” of the Polish Szlachta in Moldavia in the 16th century: identity expression of Polish Sarmatism
DOI:
https://doi.org/10.52673/18570461.25.1-76.11Keywords:
Poland, Moldavia, Ottoman Empire, Sarmatism, Polish Sarmatism, Polish magnates, dynastic relations, political identityAbstract
The article analyzes the ”political adventures” of the Polish szlachta in Moldavia in the 16th century, highlighting how Sarmatism, as an identity element of the Polish Sarmatian identity, influenced the “initiatives on their own” of the Polish magnates in Moldavia. The historical context is defined by Poland’s desire to turn Moldova into a buffer zone against the Ottoman Empire using matrimonial relations and political alliances to achieve this goal. Gradually, Sarmatism transforms from a myth promoted by Polish medieval literature into a well-developed political ideology, which incorporates in itself the style of life and political thinking. The research highlights the impact of the Sarmatism ideology on the political behavior of the Sarmatists, manifested through independent diplomatic and political-military actions aimed to promote Polish interests in Moldova.
References
1. Eremia, I. Relaţiile externe ale Ţării Moldovei în documente și materiale (1360-1858), editor, selectarea documentelor, studiul introductiv: I. Eremia, ediţia a III-a, rev. și ad. Chișinău, 2020. 932 p.
2. Simonescu, P. Petru Rareș: Domnul și vremea sa. București: Editura Enciclopedică Română, 1970. 189 p.
3. Ulewicz, T. Sarmacja: studium z problematyki słowiańskiej XV i XVI wieku, Kraków: Studium Słowiańskiego Uniw. Jagiell., 1950. 211 p.
4. Pieradzka, K. Genealogia biblijna i rodowód Słowian w pierwszej księdze "Annales" Jana Długosza. In: Nasza Przeszłość, nr. 81, 1958, 83-116, https://doi.org/10.52204/np.1958.8.83-116
5. Grygiel, S. Próba rekonstrukcji zaginionej części Kroniki Bernarda Wapowskiego. In: Studia Źródłoznawcze, nr. 9, 1964, 105-116.
6. Otwinowska, B. Język, naród, kultura. Antecedencje i motywy renesansowej myśli o języku, Wrocław, 1974, 146177.
7. Bzinkowska, J. Od Sarmacji do Polonii: studia nad początkami obrazu kartograficznego Polski, Kraków, 1994.
8. Małecki, A. Mity etnogenetyczne w samoświadomości historycznej na przykładzie historiografii polsko-
-niemieckiego pogranicza w XVI w. In: Sensus Historiae, nr. 2-3, 2011, 35-53.
9. Werner, W. Historyczność kultury. W poszukiwaniu myślowego fundamentu współczesnej historiografii, Poznań, 2009.
10. Paszynski, W. Sarmaci i uczeni. Spor o pochodzenie Polakow w historiografii doby staropolskiej. Kraków: Ksiegarnia Akademicka, 2016. 277 p.
11. Taras, A.E. Voyny Moskovskoy Rusi s Velikim knyazhestvom Litovskim i Rech'yu Pospolitoy v XIV-XVII vekakh, М.: ACT, 2006. 800 p.
12. Wyczański, A. Szlachta polska XVI wieku, red. Anna Moczar-Demko, Warszawa: PWN, 2019, 112-140.
13. Swiderska Włodarczyk, U. Mentalność szlachty polskiej w XV i XVI wieku. Poznań: Świętego Wojciecha, 2003. 239 p.
14. Swiderska Włodarczyk, U. Szlachta polska wobec Boga i ojczyzny, ed. Świętego Wojciecha, Poznań, 2001. 107 p.
15. Nihil novi nisi commune consensu, [online] http://kwasnicki.prawo.uni.wroc.pl/todownload/NihilNovi.pdf (consultat: 04.XII.2024).
16. Niemczyk, K. Chodeccy a wyprawa mołdawska z 1509 roku. În: Balcanica Posnaniensia, XXIV, Poznań, 2017, 31-43, https://doi.org/10.14746/bp.2017.24.3
17. Niemczyk, K. Problem Pokucia, spornego terytorium polsko-mołdawskiego w końcu XV i początku XVI wieku. In: Studia Historyczne, R. LVII (2014), 151-168.
18. Kozieł, P. Stefan IV Młody - nieznana karta z dziejów relacji polsko-mołdawskich XVI wieku. In: Saeculum Christianum, t. XXIV (2017), 106-118, https://doi.org/10.21697/sc.2017.24.12
19. Unia de la Lublin, în: Akta Unii Polski z Litwą 1385- 1791, wyd. St. Kutrzeba i Wł. Semkowicz, Kraków, 1932, nr. 149, 348-362, [online] https://www.agad.gov.pl/Unia%20Lubelska/Unia%20lubelska%201569%20r.pdf (consultat: 04.XII.2024).
20. Dziubiński, A. Stosunki dyplomatyczne polsko-tureckie w latach 1500-1572 w kontekście międzynarodowym, ed. Uniwersytet Wrocławski, Wrocław, 2005, 287-300.
21. Literae confirmationis articulorum Henrico Regi antea oblatorum. In: Volumina Legum, t. 2, Petersburg: Ohryzko Jozafat, 1859, 151-155.
22. Grzybowski, S., Jan Zamoyski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy. 298 p.
23. Swiderska Włodarczyk, U. Homo nobilis. Wzorzec szlachcica w Rzeczypospolitej XVI i XVII wieku, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2017. 69 p.
24. Rezachevici, C. Magnaţii Buczacki-Jazowiecki și Moldova în secolele XV-XVI și ramura necunoscută a acestora, boierii moldoveni Buceaţchi. În: Revista de Istorie a Moldovei, 2006, nr. 3-4, 21-28.
25. Cheptene, I. Personalitatea lui Albert Łaski în istoriografia poloneză. În: Latinitate, Romanitate, Românitate, Ed. 4, 6-7 noiembrie 2020, Chișinău. Chișinău: Centrul Editorial-Poligrafic al USM, 2021, 53-58.
26. Wyczanski, A. Szlachta polska w XVI wieku, Warszawa: PWN, 2001. 270 p.
27. Cynarski, S. Sarmatyzm - ideologia i styl życia. Polska XVII wieku. Państwo, społeczeństwo, kultura, red. In: J. Tazbir, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1969. 220 p., [online] cynarski_sarmatyzm.pdf (consultat: 05.XII.2024).
28. Storchová, L. A Late Humanist Treatise on the Origin of the Bohemians, the Academic Polemics and Their Potential to Perform the Other: De origine Bohemorum et Slavorum by Johannes Matthias a Sudetis. In: Acta Comeniana, nr. 22/23 (46/47), 2009, 149-205, [online] https://philpapers.org/rec/STOALH (consultat: 02.XII.2024).
29. Korenevskiy, A., Kem i kogda byla "izobretena" teoriya "MOSKVA - TRETIY RIM"? In: Ab Imperio, nr. 1-2, 2001, 87-124, https://doi.org/10.1353/imp.2001.0031
30. Krantzius, A. Vandalia, sive Historia de Vandalorum vera origine.... [online] https://books.google.md/books?id=515PAAAAcAAJ&printsec=frontcover&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false (consultat: 04.XII.2024).
31. Cynarski S., Sarmatyzm - ideologia i styl życia, w: Polska XVII wieku. Państwo, społeczeństwo, kultura, red. In: J. Tazbir, Warszawa: Wiedza Powszechna 1977, 224-225.
32. Volumina Legum, t. 1, red. Ohryzko Jozafat, Petersburg, 1859, 299-356, [online] https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/47649/edition/64283/content (consultat: 04.XII.2024).
33. Czubek, J. Pisma polityczne z czasów Rokoszu Zebrzydowskiego (1606-1608), t. 2, proza, Kraków: księgarnia G. Gebethnera, 1918, 102-135.
34. Hieronim, Światowa Rozkosz, 1606, [online] https://www.staropolska.pl/barok/barok_005_002.html (consultat: 04.XII.2024).
35. Twardowski, K. Pochodnia Miłości Bożej z piącią strzał ognistych, 1628., [online] https://www.staropolska.pl/barok/K_Twardowski/pochodnia_01.html (consultat: 04.XII.2024).
36. Żabczyc, J. Praktyka dworska, Kraków, 1615.
37. Ureche, G. Letopisețul Țării Moldovei, prefață de Dan Horia Mazilu, București: MondoRO, 2016. 180 p.
38. Xenopol, A. Istoria Românilor din Dacia Traiană, vol. V, București: Carte Românească, 1913, p. 67.
39. Spieralski, Z. Awantury mołdawskie, Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1967.
40. Milewski, D. Przywilej Jana Jakuba Basilikosa H. Eraclide sa dla Olbrachta Łaskiego. În: Saeculum Christianum, nr. 21, Varșovia, 2014, 291-295.
41. Plewczyński, M. Wojny i wojskowość polska w XVI w., vol. 2, Zabrze: Inforteditions, 2012.
42. Czamańska, I. Wiśniowieccy. Monografia rodu, ed. Poznań, Poznań, 2007.
43. Milewskii, D., Przywilej Jana Jakuba Basilikosa Heraklidesa dla Olbrachta Łaskiego. In: Saeculum Christianum, t. XXI (2014), 292-295.
44. Milewski D. Nie tylko "mołdawskie awantury" - polityka Rzeczypospolitej wobec Mołdawii w epoce nowożytnej. In: Conferinţa știinţifică internaţională: "Tineretul și globalizarea. Probleme și oportunităţi", red. Ștefan Levinţa, Valentin Constantinov, Chișinău, 2014, 104-115.
45. Il. Czamanska. Czy naprawdę były to awantury? Interwencje polskie w Mołdawii w latach 1595-1616. In: Balcanica Posnaniensia Acta et studia, vol. 28, 2021, 57-79, https://doi.org/10.14746/bp.2021.28.20
Downloads
Published
License
Copyright (c) 2025 Ion Cheptene (Author)
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
